Bạn nên biết tâm lý trẻ khi cha mẹ ly hôn

0
280

Cha mẹ bất hoà luôn luôn ảnh hưởng đến sự phát triển của đứa trẻ về mặt tâm lý. Sự bất hoà của cha mẹ kéo theo nhiều hư hại nơi bản thân đứa trẻ.

Những cảnh cãi vã nhau, những câu chì chiết, những câu chửi hay những lần đánh nhau trước mặt trẻ lúc nào cũng có hại chứ không được một lợi lộc nào.

Sự bùng nổ bất hoà trong gia đình là một đề tài của sự lo âu đối với đứa trẻ: không biết người ta còn lo cho mình nữa không? Ai sẽ là người đảm trách việc này? Đứa trẻ tự cảm thấy bị đẩy đưa trong một không khí bất an nơi mà người ta coi chúng như là một vật bung xung để tranh dành tình cảm và quyền lợi tài chính để có được một số quyền hạn thăm viếng hay trợ cấp để nuôi chúng. Cha mẹ hiềm khích nhau trong quan điểm giáo dục con mình, người này phê bình quan điểm người kia, rồi phủ lên trẻ những phương pháp giáo dục riêng của mình; hay trái lại một người đóng vai làm người tốt trong sự nhượng bộ để cho đứa trẻ có cảm giác rằng nó đã bị người đó bỏ rơi nó.

Ảnh minh họa (Nguồn: intenet)

Sự thích nghi với một hoàn cảnh mới là một điều mà đứa trẻ phải được thuyết phục. Tình anh em phải bị chia xẻ, chọn lựa một trong hai người cha hoặc mẹ, thường là người không rời xa gia đình. Nhưng đôi khi chính người vắng mặt là người được người ta lý tưởng hoá nhiều nhất.

Trong tất cả các trường hợp, cha mẹ phải giải thích rõ ràng cho trẻ biết hoàn cảnh sắp đến với gia đình, không nên im lặng theo điều mình tự nhủ “rồi đứa trẻ sẽ nhận ra”. Họ cần phải nói chuyện, trấn an, giải thích cho trẻ là sẽ chẳng bỏ rơi chúng, tương lai của chúng luôn được đảm bảo và định rõ chúng sẽ sống với ai. Sau cùng chúng phải được bảo đảm rằng chúng không có một chút trách nhiệm nào trong việc ly hôn của cha mẹ. Những gì tự nhiên đối với cha mẹ là không tự nhiên đối với đứa trẻ, cũng như nhiều sự bất đồng của cha mẹ có khởi điểm là những vấn đề giáo dục.

Những cuộc nghiên cứu về các vấn đề có liên quan đến trẻ em trong gia đình xảy ra tình trạng ly hôn đã đuợc ghi nhận rằng các khó khăn về tâm lý của chúng tự nó dịu đi trong thời hạn một vài năm sau việc ly hôn. Đây là một tình cảm không được an toàn hay bị bỏ rơi, một mối lo sợ hay một mặc cảm tội lỗi. Đứa trẻ tự kết tội mình có phần nào trách nhiệm về sự chia ly của cha mẹ.

Sự buồn bã, sự suy nhược, sự cách ly, sự mất ngủ, những cơn ác mộng và những nỗi sợ hãi ám ảnh ban đêm, sợ bóng tối… đều có khả năng chế ngự đời sống tinh thần đứa trẻ. Kết quả học tập cũng có phần sút giảm. Các xáo trộn của tính tình cũng được ghi nhận như sự mất quân bình, sự xung đột, những cơn giận. Đôi khi đứa trẻ chuyển sự thô bạo trong gia đình sang những quan hệ xã hội, mà một số cuộc nghiên cứu đã thiết lập mối quan hệ giữa sự bất hoà của cha mẹ và thái độ không thích nghi với xã hội của những đứa con.

Trong những trường hợp khác, chúng chọn thái độ của một người lớn trưởng thành sớm: chúng đảm nhận nhưng không biết chơi với những người cùng thời với chúng. Cảm giác trưởng thành sớm so với tuổi thơ ấu có thể là lý do xung đột ở tuổi vị thành niên vì đứa trẻ vượt quá giai đoạn và đã đạt được một sự tự chủ lớn, trừ phương diện tài chính.

Thú nuôi

Nuôi thú vật trong nhà có một vai trò quan trọng trong sự phát triển của trẻ, thú nuôi là một phần của môi trường và có một chức năng gây sự chú ý nơi trẻ, cho đến lúc đứa trẻ được 7 tuổi. Trẻ con rất mê những con thú nhỏ như ốc sên, con ruồi hay con cánh cam mà chúng trông thấy và sẽ cố gắng bắt cho bằng được. Sau đó trẻ bị chinh phục bởi những con thú lớn hơn và sẽ rất vui mừng khi được cha mẹ cho đi chơi sở thú, hay được nghe những câu chuyện về các loài thú hoang dã trong thiên nhiên, nơi rừng rậm hay chốn biển cả mênh mông.

Ảnh minh họa (Nguồn: intenet)

Thú nuôi trong nhà cũng có một tầm quan trọng nhất định cho những đứa trẻ, nhưng có thể thú nuôi phải chịu đựng những cách cư cử thô bạo độc đoán hoặc có diễm phúc được những đứa trẻ cư xử một cách dịu hiền và thân ái. Thú nuôi cũng như thú nhồi bông là một nguồn vui vô tận trong những trò chơi của đứa trẻ. Trẻ âu yếm nép mình gối đầu lên con gấu bông ngủ một cách ngon lành, sưởi ấm hay tâm sự với nó cũng là coi nó như một người thân. Nhưng trái lại, trẻ cũng trừng phạt hay đối xử thô bạo với nó khi trẻ tự cho mình quyền hạn của người cha hay người mẹ.

Đứa trẻ như trút hết những căng thẳng của mình, như trút hết cơn giận cho những xúc phạm phải chịu đựng. Đối với một số tác giả, trong những hình vẽ của mình đứa trẻ trình bày chủ yếu những con thú, điều này là một sự bộc lộ việc tìm kiếm một tình cảm mà đứa trẻ đó bị thiếu thốn

Thú vật hướng trẻ đến những thực tế của cuộc sống. Qua các con vật mà trẻ có được những thông tin trong nhiều lãnh vực khác nhau, có liên quan đến tình dục (sự truyền giống của các con chó ngoài đường), sự sinh sản (ổ mèo mới đẻ), bệnh tật (bị ghẻ, bị ốm lù đù), cái chết (con chuột bị con mèo giết và ăn thịt, con chim non rơi xuống đường và bị xe cán chết). Cho đến 6 tuổi, đứa trẻ vẫn tin rằng các con thú đều có một linh hồn ngự trị và nó gán cho con vật dáng dấp một con người. Đứa trẻ cử hành nghi thức chôn cất một con thú nuôi bị chết. Bọn trẻ nhận thấy rằng nơi những con thú có một số thái độ có thể so sánh được với con người (con gà con chạy le te theo mẹ nó, con mèo ngồi rửa mặt, những con chó nhỏ đùa giỡn với nhau…), một số chức năng rất phổ biến (ăn, uống, ngủ, tiêu tiểu…) và một số thái độ rất đáng trách (con chó dữ dằn, con ngựa đá nguy hiểm).

Con vật cho đứa trẻ có cảm giác của những nỗi ước mong: một bé gái mong muốn có đứa em sẽ thích cho con mèo bú bình sữa, cũng như trẻ đã làm như thế với con búp bê.

Con vật hiện diện thường xuyên trong giấc mơ, đồ chơi hay trong quyển sách của trẻ, cho phép trẻ trút lên những thứ này các tình cảm, sự lo âu hay những nhận định: Jerry rất thông minh, mặc dù luôn bị mèo Tom to lớn săn đuổi nhưng nó lại không ngừng khiêu khích con mèo, Milou là một chú cún thám hiểm đầy tò mò không ngừng bị chàng phóng viên Tintin cảnh giới; con sói của cô bé Quàng khăn đỏ rất lém lỉnh nhưng không kém phần đáng ghét, ba chú heo con đối đầu với con chó sói làm rõ nét sự đoàn kết giữa các anh em chống lại sự nguy hiểm… đó là nhận định của các học thuyết tâm lý về các mối quan hệ của con người – thú vật theo bình diện tâm lý.

Chứng suy nhược

Sự suy nhược của những đứa trẻ thường rất khó nhận ra. Tại sao chỉ những người lớn mới có sự sáng suốt nhận ra rằng mình sắp “quỵ” vì mệt mỏi? Những đứa trẻ cũng suy yếu chứ! Sự suy nhược của trẻ không bộc lộ như của người lớn nên các bậc cha mẹ khó có thể nhận ra được. Những đứa trẻ suy nhược không quan tâm đến sự động viên hay những trò chơi được đề nghị cho mình. Chúng có cái nhìn vô hồn, từ chối vui đùa, cười nói. Việc đạt được tư thế ngồi, tư thế đứng, cũng như việc nói được bị đình trệ lại chậm hơn những đứa trẻ bình thường.

Có tác giả đã diễn tả một tình trạng suy nhược của trẻ và gọi là “suy nhược nương tựa”. Đứa trẻ có nhu cầu để phát triển nơi nương tựa vào người mẹ hay người trực tiếp nuôi dưỡng mình thay thế cho mẹ. Sự suy nhược này có thể gây thương tổn cho những đứa trẻ phải sống xa mẹ trong lúc mới được 6 – 8 tháng tuổi. Gương mặt của chúng không biểu lộ cảm xúc nào, chúng nằm ngủ trong tư thế nằm sấp, đập đầu vào song giường hay bứt tóc mình. Người ta ghi nhận có một sự đình trệ về sự tăng trưởng chiều cao hay trọng lượng của chúng.

Ảnh minh họa (Nguồn: intenet)

Trẻ có thể trở nên buồn bã từ vài tuần trước, khóc rưng rức, mệt mỏi, khép kín, biếng ăn, không có khả năng tìm được giấc ngủ hoặc lại ngủ triền miên, lo âu, than thở về những cơn đau đầu hay đau bụng. Chẳng có gì làm cho chúng vui thích, chúng cũng chẳng thèm vui đùa nữa. Năng lực của chúng có thể dần dần giảm: một số đứa bé không còn biết tự làm vệ sinh, dọn bàn ăn, chuẩn bị cặp sách của mình, có khi chúng từ chối đi học; những đứa khác còn có những biểu hiện đặc thù (không an tâm, lo lắng, giận dữ, thô bạo – hoặc ngược lại). Chúng có thể có những sinh hoạt tự kích thích dục tính của mình lập đi lập lại nhiều lần qua việc mày mò cơ quan sinh thực. Chúng có thể có những biểu hiện của những cơn tiêu chảy, hắc lào, chàm hay hen suyễn… là những xáo trộn làm cho tinh thần bị kích động nặng nề thêm. Kết quả học tập của chúng tất nhiên là tụt hậu và chúng thường than phiền là không thể làm gì được.

Sự suy nhược có thể liên quan với một sự thất vọng (thất bại trong học vấn hay thất vọng trong tình cảm), một vấn đề sức khoẻ, một sự thay đổi môi trường sống, thay đổi người chăm sóc, thay đổi trường lớp, sự ly hôn của cha mẹ, sự xa cách, sự suy nhược của người cha hay người mẹ… Đôi khi không có một lý do thật sự nào được nhận thấy. Đứa trẻ bị suy nhược, cũng giống như người lớn bỏ mặc, buông xuôi và hững hờ với tất cả những sự giúp đỡ làm cho tình trạng của chúng càng thêm trầm trọng. Việc trị liệu của chứng suy nhược rất cấp bách. Công việc điều trị tăng gấp đôi với liệu pháp tâm lý bù trừ với cách điều trị bằng dược phẩm.