Nổi bật Không chẳng phải không có chẳng phải có

Không chẳng phải không có chẳng phải có

Chúng ta luôn cho rằng không tức là không có gì cả, có tức là có tất cả, con người bình thường đều muốn tránh không theo có, cho rằng có tốt hơn so với không có

Có một người ở tuổi trung niên tên là Lý Đại Phúc, không có nghề nghiệp đàng hoàng, hàng ngày đều lên quán trà để uống trà buổi sáng. Một hôm, anh ta ngồi bên cửa sổ quán trà nhìn xuống, thấy dưới đất có một xâu tiền, lòng tham nổi lên, vội chạy xuống lầu để nhặt chỗ tiền ấy.

Những truyện hay viết cho thiếu nhi – Nguyên Hồng – Phần 3

Không ngờ đến gần nhìn qua, thì ra đó là một con rắn chết, đâu có bóng dáng đồng tiền nào? Lý Đại Phúc thất vọng trở lại căn lầu, càng nghĩ càng không cam lòng, nhìn xuống một lần nữa, lại thấy lấp loáng một xâu tiền. Anh ta chạy như bay xuống lầu, nhìn qua, lại là xác con rắn chết! Anh ta cúi đầu chán nản đi lên lầu, lại nhìn xuống, cũng thấy một đống tiền.

Chúng ta luôn cho rằng không tức là không có gì cả
Chúng ta luôn cho rằng không tức là không có gì cả Nguồn ảnh: Internet

Lần thứ ba anh ta chạy xuống lầu, lại là rắn. Việc này khiến cho những người trong quán trà đều cười anh ta là si mê điên cuồng. Anh ta hoàn toàn không chịu thua, bèn đem cái xác con rắn chết về treo trên tường, vừa nhìn vừa chửi: “Mày là cái thứ gì mà sáng sớm đã hại tao, bắt tao lên lên xuống xuống khổ sở, để tao xem mày biến thành thứ gì cho biết!” Nói chưa dứt, rắn chết trên tường lại biến thành một xâu tiền đồng. Lý Đại Phúc vội xông tới muốn túm lấy nó, vô ý vấp phải chân bàn bị té gãy chân, lại phải một phen mất trắng số tiền để lo chạy chữa thuốc thang.

Xem thêm: Đức Phật dạy qua câu chuyện bốn loại ruộng

Đối với thế nhân vạn vật tham cầu không chán, rốt cuộc trở thành nghèo xơ nghèo xác; đối với sinh tử vận hạn tham ái cố chấp, cuối cùng khó tránh khỏi hư không, khổ ải. Nguyên nhân căn bản là chúng ta luôn cho rằng không tức là không có gì cả, có tức là có tất cả, con người bình thường đều muốn tránh không theo có, cho rằng có tốt hơn so với không có, kết quả thường khiến tâm ở trong trạng thái chối bỏ không, vọng tưởng có và phải mệt mỏi vì bon chen.

Chúng ta luôn cho rằng không tức là không có gì cả
Chúng ta luôn cho rằng không tức là không có gì cả. Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Trong “Cảnh Đức truyền đăng lục” có nói: “Chư Phật và tất cả chúng sinh chỉ là nhất tâm, không có pháp nào khác. Tâm ấy từ vô thủy đến nay không từng sinh, không từng diệt, không xanh không vàng, không hình không tướng, không từng có không, chẳng phải lớn, chẳng phải nhỏ, vượt qua tất cả giới hạn của lời nói, dấu vết, đối đãi, đương thể tức đúng, động niệm tức sai.”

Thực ra, không không phải là không thật sự, có không phải là có thật sự, giữa không và có vừa không phải là đối đãi, vừa không phải là sai biệt, mà là hoàn toàn như một, lý và sự vô ngại. Nguyên tắc ấy có thể theo những công án dưới đây để nhận ra một số tin tức.

Có người hỏi thiền sư Tây Thường Trí Tạng: “Có thiên đường và địa ngục không?”

Trí Tạng đáp: “Có”.

- Advertisement -

Người ấy lại hỏi: “Có hay không có Phật?”

Đáp: “Có”.

Người ấy còn hỏi tiếp một số vấn đề khác, thiền sư Trí Tạng đều trả lời “có.”

Người ấy do đó tức giận trách hỏi: “Thưa hòa thượng, tại sao ông cứ nói ‘có’ hoài vậy? Lẽ nào không có ngoại lệ chăng? Tại sao tôi đã từng đem những vấn đề giống như thế này hỏi hòa thượng Kính Sơn, thì hòa thượng Kính Sơn toàn nói là ‘không’, còn ông thì nói hoàn toàn tương phản?

Thiền sư Trí Tạng cười, rồi hỏi người ấy: “Ông có hay không có vợ?”

Người ấy đáp: “Có”.

Trí Tạng lại hỏi: “Hòa thượng Kính Sơn có hay không có vợ?”

Người ấy thất cười nói: “Không có ạ!”

Trí Tạng cũng cười: “Nói như vậy, tôi nói có, hòa thượng Kính Sơn nói không, có phải là đối cực chăng?”

Người ấy nghe xong lập tức đại ngộ, và bái tạ mà đi.

- Advertisement -

Có là pháp thế gian, là diệu dụng của cuộc sống; không là pháp của xuất thế gian, là bản thể của cuộc sống. Phật pháp thực hành theo trung đạo viên dung của có và không, là chân không diệu hữu của trung đạo viên dung. Nếu chúng ta có khả năng dùng trí Bát nhã quán chiếu thực tướng của “chân không diệu hữu”, không thổi “gió phân biệt”, không nổi “mưa đối đãi” thì tự nhiên giữa không và có hòa hợp viên dung, giống như mặt trời soi sáng sơn động, sơn động tắm ánh mặt trời, tự nhiên có thể “không có không hai” (không hữu bất nhị).

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”

Muốn ở trên đầu ngàn người, trước tiên phải ở dưới chân vạn người;

Chỉ có làm trâu ngựa cho chúng sinh trước, sau mới có thể trở thành rường cột tốt nhất.

nổi bật